Gabinet Diagnozy I Terapii Pedagogicznej

Ewelina Mikołajczyk
Terapeuta pedagogiczny, oligofrenopedagog, nauczyciel edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej

Plastyczne wariacje

Twórcze działania plastyczne

Od przedszkolaka do
uczniaka

Zajęcia przygotowujące do rozpoczęcia nauki w szkole

Sylabkowo

Sylabowa metoda nauki czytania prof. J.Cieszyńskiej.
  • Poniedziałek 14:30
  • Czwartek 15:30

Kilka słów o dominacji stronnej

Kilka słów o lateralizacji...

"Encyklopedia Pedagogiczna XXI wieku" formułuje następującą definicję lateralizacji:

"Lateralizacja to aktywność funkcjonalna parzystych narządów ruchu i organów zmysłów, przejawiająca się dominacją czynnościową jednej ręki, nogi, oka, ucha; dominacja ta ujawnia się w czynnościach wykonywanych tylko przez jeden organ, jak też w czynnościach wykonywanych parzystymi organami w tym samym czasie, w którym jeden pełni rolę wiodącą, a drugi wspomagającą. Lateralizacja jest uwarunkowana dominacja jednej półkuli mózgowej lub tego ośrodka w półkuli mózgowej, który stanowi neurofizjologiczne podłoże czynności danego organu"

Zatem zawarte są w niej 2 bardzo ważne aspekty:
- mózgowe źródło lateralizacji
- rola wiodąca oraz wspomagająca organu.

Kształtującą się lateralizację w obrębie ręki łatwo zauważyć u dziecka prawidłowo rozwijającego się. Wnikliwa obserwacja podczas wykonywania codziennych czynności lub zabawy, pozwala wyciągnąć pierwsze wnioski. Sprawa komplikuje się w sytuacji dziecka z zaburzeniami komunikacji językowej lub innymi trudnościami w rozwoju, wynikającymi z zakłóceń funkcji mózgowych.

Dominacja ręki umożliwia ukształtowanie się lewej półkuli mózgu dla przetwarzania funkcji językowych.Nawet w sytuacji leworęczności: funkcje mowy , które mieszczą się w prawej półkuli zajmują swoim działaniem funkcje obszarów przetwarzających zadania przestrzenne.

Dzieci z nieustalona lateralizacją najczęściej prezentują prawopółkulowe strategie przetwarzania języka. Przejawia się to m.in powtarzaniem piosenek lub sloganów z reklam przy jednoczesnym braku powtarzania nowych słów i zwrotów, rozumieniem z kontekstu, brakiem rozumienia pytań, "ignorowaniem" mowy z otoczenia.

Medycyna dostarcza nam dostarcza nam fascynujących, z punktu omawianego tematu, danych.
R. Carter w książce "Tajemniczy świat umysłu" stwierdza, iż już w życiu płodowym dziecko przemieszcza się i chwyta pępowinę używając głównie jednej ręki. Ponadto 90% dzieci wykazuje w łonie matki, upodobanie do ssania prawego kciuka. Jest to kompatybilne z rozkładem w populacji dorosłych ludzi prawo- i leworęcznych ( 90% praworęcznych, 10% leworęcznych za J. M Healer).

Dominacja stronna uwidacznia się w pierwszych 36 miesiącach życia dziecka. Badanie dominującej ręki możemy wykonać u dziecka w wieku 2,3. Nie dajmy się zwieść opiniom, które sugerują, iż dziecko, które w wieku 3 lat nie ma ustalonej lateralizacji, jako siedmiolatek, spontanicznie dokona wyboru ręki i prawidłowo chwyci nią narzędzie pisarskie.

Brak ustalonej dominacji stronnej powoduje trudności, które uwidaczniają się w codziennym funkcjonowaniu dziecka: poprzez:
- opóźnienie rozwoju mowy
- nieprawidłową artykulacją głosek
- kłopoty w koncentracji
- krótki czas zainteresowania jedną czynnością
- kłopoty z zapamiętaniem nowych słów
- zaburzenia uczenia się sekwencji ruchowych oraz ich naśladowania
- dekoncentrację podczas słuchania tekstów czytanych
- niską sprawność manualna
-zabawę na poziomie niższym niż wiek kalendarzowy dziecka
-kłopoty z zasypianiem

Trzeba pamiętać, że utrzymująca się oburęczność ma negatywny wpływ na kształtowanie się systemu językowego oraz na naukę czytania i pisania.